پروپوزال طراحی و پیاده‌سازی پلتفرم هوش مصنوعی سازمانی NEXA
1. مقدمه
با توجه به اسناد ارائه‌شده و جلسات انجام‌شده، هدف NEXA ایجاد یک پلتفرم هوش مصنوعی سازمانی است که بتواند دانش، اسناد، فرآیندها و اطلاعات داخلی سازمان را به بستری قابل استفاده برای کارکنان و مدیران تبدیل کند.
این پلتفرم صرفاً یک چت‌بات سازمانی نخواهد بود؛ بلکه به‌عنوان یک بستر قابل توسعه طراحی می‌شود که در طول زمان بتوان قابلیت‌هایی مانند:
AI Workspace، جست‌وجوی هوشمند، RAG، Agentها، Workflowها، ابزارهای تخصصی، گزارش‌ها و داشبوردهای مدیریتی
را روی آن توسعه داد.
در Roadmap ارائه‌شده توسط NEXA نیز محصول به‌عنوان محیط کاری مبتنی بر هوش مصنوعی تعریف شده که دانش سازمانی در مرکز آن قرار دارد و ابزارهایی مانند Chat، Agent و Workflow به آن متصل می‌شوند. AI Roadmap
2. برداشت از وضعیت فعلی
در حال حاضر Vision کلی محصول و برخی Use Caseهای اولیه مشخص شده‌اند، اما هنوز بخش مهمی از تصمیم‌های اجرایی پروژه باید در جریان توسعه نهایی شوند.
از جمله:
- اولویت دقیق Use Caseها
- منابع واقعی دانش سازمانی
- سطح دسترسی واحدهای مختلف
- نحوه اتصال سیستم‌های موجود
- سطح استفاده از Cloud و Local AI
- Scope دقیق نسخه‌های مختلف محصول
- اولویت Agentها و Workflowها
به همین دلیل پیشنهاد می‌شود پروژه به‌صورت مرحله‌ای و قابل توسعه اجرا شود.
در این مدل، NEXA در پایان هر مرحله یک خروجی عملیاتی دریافت می‌کند و تصمیم توسعه مراحل بعدی بر اساس نتایج واقعی محصول انجام خواهد شد.
3. راهکار پیشنهادی
پیشنهاد ما طراحی و پیاده‌سازی یک:
NEXA AI Workspace
است.
این پلتفرم به‌تدریج به نقطه مرکزی استفاده از هوش مصنوعی در سازمان تبدیل خواهد شد.
معماری سیستم بر اساس سه اصل اصلی طراحی می‌شود:
معماری مستقل از ابزار
محصول نباید به یک مدل، Provider یا تکنولوژی خاص وابسته شود.
قابلیت Local شدن
سیستم باید امکان استفاده از مدل‌ها و زیرساخت داخلی NEXA را در آینده داشته باشد.
توسعه مرحله‌ای
قابلیت‌های جدید بدون نیاز به بازطراحی کامل هسته سیستم قابل اضافه‌شدن باشند.
این اصول با استانداردهایی که در Roadmap NEXA مطرح شده هم‌راستا هستند. AI Roadmap
4. استراتژی پیشنهادی شروع پروژه
پیشنهاد می‌شود توسعه محصول از دو مسیر موازی آغاز شود.
مسیر اول: توسعه پلتفرم
شامل:
- هسته نرم‌افزار
- AI Workspace
- پنل مدیریت
- کاربران
- نقش‌ها
- دسترسی‌ها
- مدیریت دانش
- زیرساخت نرم‌افزاری
مسیر دوم: توسعه هوش مصنوعی
در ابتدای پروژه، قابلیت‌های AI از طریق API مدل‌های مناسب راه‌اندازی خواهند شد.
این رویکرد باعث می‌شود تیم پروژه بدون منتظرماندن برای آماده‌شدن کامل زیرساخت Local، بتواند:
- RAG را پیاده‌سازی کند
- Use Caseها را تست کند
- Agentها را توسعه دهد
- رفتار کاربران را بررسی کند
- کیفیت مدل‌ها را ارزیابی کند
در معماری سیستم، لایه ارتباط با مدل‌های هوش مصنوعی مستقل طراحی خواهد شد تا در آینده امکان استفاده از:
Cloud AI
Local AI
یا
Hybrid AI
وجود داشته باشد.
5. فاز اول — NEXA AI Platform Foundation & MVP
هدف
ایجاد نسخه اولیه عملیاتی پلتفرم و فراهم‌کردن زیرساخت لازم برای توسعه بلندمدت سیستم.
محدوده فاز اول
AI Workspace
ایجاد محیط اصلی استفاده کاربران از قابلیت‌های هوش مصنوعی.
شامل:
- ورود کاربران
- محیط Workspace
- Chat
- تاریخچه گفتگو
- دسترسی به Knowledge
- اجرای قابلیت‌های AI
- رابط کاربری اولیه محصول
پنل مدیریت
ایجاد پنل مدیریتی برای کنترل پلتفرم.
شامل:
- مدیریت کاربران
- مدیریت نقش‌ها
- مدیریت واحدها
- مدیریت دسترسی‌ها
- مدیریت منابع دانش
- مدیریت تنظیمات AI
- مشاهده وضعیت سیستم
- مشاهده فعالیت‌های اصلی
Knowledge Base
ایجاد زیرساخت اولیه دانش سازمانی.
شامل:
- ورود اسناد
- دسته‌بندی
- ثبت Metadata
- پردازش اسناد
- آماده‌سازی برای جست‌وجوی هوشمند
- مدیریت نسخه‌های اطلاعات
RAG
ایجاد سیستم پرسش و پاسخ مبتنی بر دانش داخلی NEXA.
کاربر بتواند سؤال مطرح کند و سیستم:
- منابع مرتبط را پیدا کند
- پاسخ مبتنی بر منابع ارائه دهد
- منبع پاسخ را نمایش دهد
- سطح دسترسی کاربر را رعایت کند
AI Integration Layer
ایجاد لایه ارتباط پلتفرم با مدل‌های هوش مصنوعی.
این لایه به‌گونه‌ای طراحی خواهد شد که امکان استفاده از Providerهای مختلف و مدل‌های Local در آینده وجود داشته باشد.
Pilot Use Case
در فاز اول حداقل یک Use Case واقعی به‌صورت کامل پیاده‌سازی خواهد شد.
انتخاب نهایی پس از شروع پروژه انجام می‌شود.
نمونه گزینه‌ها:
Meeting AgentLesson Learned AssistantRecruitment AgentBrand Guardian
این Use Caseها در Roadmap اولیه NEXA نیز پیشنهاد شده‌اند. AI Roadmap
خروجی فاز اول
در پایان این مرحله NEXA یک نسخه عملیاتی از پلتفرم خواهد داشت که:
- کاربران می‌توانند وارد آن شوند
- امکان مدیریت کاربران و دسترسی وجود دارد
- اسناد سازمانی قابل ورود هستند
- کاربران می‌توانند با دانش سازمانی گفتگو کنند
- پاسخ‌ها مبتنی بر منابع داخلی هستند
- حداقل یک قابلیت AI واقعی قابل استفاده است
- سیستم آماده توسعه Agent و Workflowهای بعدی است
استقرار، آموزش و پذیرش سازمانی
تحویل نسخهٔ عملیاتی، آغاز استفادهٔ واقعی است. برای اینکه NEXA AI Workspace در کار روزمرهٔ سازمان جا بیفتد، استقرار از پایلوت فاز اول آغاز می‌شود و همراه با توسعهٔ هر فاز ادامه می‌یابد.
- هم‌طراحی فرایندها: با نمایندگان واحدها، سناریوهای کار، مسئولیت‌ها، نحوهٔ ثبت و اعتبارسنجی دانش و مسیر تأیید خروجی‌های AI تعریف و مستند می‌شود.
- آموزش نقش‌محور: کاربران، مدیران و راهبران داخلی متناسب با سطح دسترسی و کار واقعی خود آموزش می‌بینند و راهنمای کوتاه استفاده دریافت می‌کنند.
- پایلوت و همراهی: قابلیت‌ها ابتدا در یک سناریوی واقعی با تیم منتخب به کار گرفته می‌شوند؛ پرسش‌ها، موانع و بازخوردها برای اصلاح محصول و روش کار ثبت می‌شود.
- نهادینه‌سازی: پس از بازبینی پایلوت، روش‌های موفق به واحدهای بعدی منتقل می‌شوند و شاخص‌های پذیرش و استفادهٔ پایدار پیگیری می‌شوند.
خروجی استقرار فقط نرم‌افزار تحویل‌شده نیست؛ تیمی است که می‌داند کجا، چگونه و با چه مسئولیتی از آن استفاده کند. به این ترتیب، توسعهٔ فنی با تغییر تدریجی عادت‌ها و فرهنگ کار سازمانی همراه می‌شود.
گروه‌های هدف، دامنهٔ آموزش و تعداد جلسات متناسب با قابلیت‌های هر فاز، در برنامهٔ اجرایی همان فاز با NEXA نهایی می‌شود.
مدت زمان پیشنهادی فاز اول
14 تا 16 هفته
بخشی از فعالیت‌های توسعه پلتفرم، AI و آماده‌سازی دانش به‌صورت موازی انجام خواهند شد.
هزینه پیشنهادی فاز اول
3,080,000,000 تومان
سه میلیارد و هشتاد میلیون تومان
این مبلغ شامل طراحی، توسعه، پیاده‌سازی، تست و تحویل نرم‌افزار در محدوده تعریف‌شده فاز اول است.
6. فاز دوم — Organizational Knowledge & AI Expansion
بعد از راه‌اندازی نسخه اولیه، تمرکز این مرحله روی گسترش دانش سازمانی و قابلیت‌های هوش مصنوعی خواهد بود.
محدوده پیشنهادی
- توسعه Knowledge Base
- اتصال منابع اطلاعاتی بیشتر
- بهبود کیفیت RAG
- توسعه جست‌وجوی سازمانی
- توسعه Agentهای جدید
- Workflowهای هوشمند
- مدیریت بهتر دانش
- توسعه ساختارهای تأیید و اعتبارسنجی اطلاعات
- بهبود سطح دسترسی‌ها
خروجی
در پایان این مرحله، پلتفرم از یک MVP به یک ابزار قابل استفاده در چند فرآیند واقعی سازمان تبدیل خواهد شد.
زمان پیشنهادی
12 تا 16 هفته
برآورد مالی
2,520,000,000 تومان
7. فاز سوم — Integration & Management Intelligence
در این مرحله پلتفرم از یک سیستم مستقل به بخشی از اکوسیستم نرم‌افزاری NEXA تبدیل می‌شود.
محدوده پیشنهادی
- اتصال سیستم‌های داخلی
- اتصال APIها
- اتصال Document Storage
- اتصال ابزارهای سازمانی
- توسعه Workflowهای بین‌سیستمی
- داشبورد مدیریتی
- Analytics
- گزارش استفاده از AI
- گزارش عملکرد Agentها
- توسعه Monitoring
- توسعه Audit
خروجی
امکان استفاده از AI در فرآیندهای واقعی سازمان و اتصال آن به سیستم‌های موجود.
زمان پیشنهادی
14 تا 18 هفته
برآورد مالی
3,080,000,000 تومان
8. فاز چهارم — Local AI & Enterprise Hardening
این مرحله برای زمانی پیشنهاد می‌شود که NEXA تصمیم بگیرد بخشی از پردازش‌های هوش مصنوعی را روی زیرساخت داخلی خود اجرا کند.
محدوده پیشنهادی
- Local AI Environment
- Model Serving
- اتصال مدل‌های Local
- Hybrid AI Architecture
- بهینه‌سازی Performance
- افزایش سطح امنیت
- Backup و Recovery
- Monitoring پیشرفته
- Load Testing
- Failover Testing
- Hardening زیرساخت
- آماده‌سازی برای مقیاس سازمانی
زمان پیشنهادی
16 تا 20 هفته
برآورد مالی
3,640,000,000 تومان
9. برآورد کل برنامه
در صورت اجرای کامل چهار فاز:
| فاز | زمان تقریبی | برآورد مالی |
|---|---|---|
| فاز اول | 14–16 هفته | 3.08 میلیارد تومان |
| فاز دوم | 12–16 هفته | 2.52 میلیارد تومان |
| فاز سوم | 14–18 هفته | 3.08 میلیارد تومان |
| فاز چهارم | 16–20 هفته | 3.64 میلیارد تومان |
| جمع کل | — | 12.32 میلیارد تومان |
به دلیل امکان اجرای موازی برخی فعالیت‌ها، مجموع زمان تقویمی پروژه الزاماً برابر مجموع مدت فازها نخواهد بود.
برای اجرای کامل برنامه، بازه تقریبی:
12 تا 15 ماه
در نظر گرفته می‌شود.
10. هزینه‌های خارج از مبلغ توسعه
موارد زیر در برآورد توسعه نرم‌افزار لحاظ نشده‌اند:
- هزینه API مدل‌های هوش مصنوعی
- هزینه Cloud
- خرید سرور
- خرید GPU
- Storage
- Network Equipment
- لایسنس نرم‌افزارهای ثالث
- سرویس‌های Speech-to-Text یا سایر سرویس‌های مصرفی
- Penetration Test توسط مجموعه مستقل
- خرید یا توسعه سیستم‌های ثالث
- هزینه زیرساخت دیتاسنتر
در صورت نیاز، هر یک از این موارد پس از مشخص‌شدن نیاز واقعی برآورد خواهند شد.
11. مسئولیت‌های NEXA
برای اجرای پروژه لازم است NEXA موارد زیر را فراهم کند:
- معرفی نماینده تصمیم‌گیر پروژه
- معرفی نمایندگان واحدهای درگیر برای تعریف فرایندها، آموزش و بازخورد
- دسترسی به اسناد موردنیاز
- معرفی منابع دانش معتبر
- تعیین سطح دسترسی اطلاعات
- ارائه دسترسی‌های فنی موردنیاز
- اعلام اولویت Use Caseها
- بررسی و تأیید خروجی مراحل
- فراهم‌کردن زیرساخت داخلی در صورت نیاز به Local Deployment
12. موارد خارج از Scope اولیه
موارد زیر تنها در صورت توافق جداگانه وارد Scope خواهند شد:
- جایگزینی کامل سیستم‌های ERP یا CRM موجود
- توسعه نرم‌افزارهای سازمانی نامرتبط با AI Platform
- خرید و نگهداری سخت‌افزار
- مدیریت شبکه داخلی سازمان
- پشتیبانی سخت‌افزاری
- Migration گسترده از سیستم‌های Legacy
- Digitization حجم گسترده اسناد کاغذی
- توسعه Integrationهایی که در Scope تأییدشده تعریف نشده‌اند
- توسعه قابلیت‌های جدید خارج از هر فاز
13. مدیریت تغییرات پروژه
از آنجا که پروژه NEXA ماهیت توسعه‌ای دارد و بخشی از نیازها در جریان استفاده واقعی مشخص خواهند شد، هر قابلیت جدیدی که خارج از Scope تأییدشده هر فاز باشد، به‌عنوان Change Request بررسی خواهد شد.
برای هر تغییر، اثر آن بر:
- Scope
- زمان
- هزینه
مشخص خواهد شد.
14. معیارهای موفقیت
معیارهای نهایی موفقیت در ابتدای پروژه نهایی خواهند شد، اما می‌توانند شامل موارد زیر باشند:
- قابلیت استفاده واقعی کارکنان از سیستم پس از آموزش
- کیفیت پاسخ‌های مبتنی بر دانش
- صحت منابع پاسخ
- سرعت دسترسی به اطلاعات
- کاهش زمان انجام برخی فعالیت‌ها
- میزان استفادهٔ پایدار کاربران و واحدهای پایلوت
- موفقیت Use Caseهای Pilot
- قابلیت توسعه Agentها و Workflowهای جدید
- پایداری و امنیت سیستم
هدف Roadmap NEXA نیز افزایش بهره‌وری نه فقط از منظر سرعت، بلکه همراه با دقت، هم‌راستایی و قابلیت تصمیم‌سازی تعریف شده است. AI Roadmap
15. مسیر توسعه آینده
معماری پیشنهادی محدود به قابلیت‌های اولیه نخواهد بود.
پس از شکل‌گیری هسته پلتفرم، امکان توسعه سیستم در حوزه‌هایی مانند:
- Finance AI
- Legal AI
- HR AI
- Project Management AI
- Engineering Knowledge
- Procurement AI
- CRM Intelligence
- Management Reporting
- Organizational Search
- Automated Workflows
وجود خواهد داشت.
این موضوع با ساختار سازمانی گسترده NEXA و تنوع واحدهای موجود در سازمان هم‌راستا است. Nexa Organization Nexa Organization Nexa Organization
16. جمع‌بندی
پیشنهاد حاضر بر ایجاد یک زیرساخت بلندمدت هوش مصنوعی برای NEXA متمرکز است، نه ساخت مجموعه‌ای از ابزارهای مستقل و پراکنده.
پروژه با ایجاد یک هسته عملیاتی آغاز می‌شود و سپس دانش سازمانی، Agentها، Workflowها، Integrationها و زیرساخت Local به‌صورت مرحله‌ای روی آن توسعه پیدا می‌کنند. آموزش تیم، تعریف فرایندهای کاری و همراهی با پذیرش سازمانی نیز از پایلوت اول در کنار توسعهٔ فنی پیش می‌رود.
مزیت اصلی این رویکرد این است که NEXA می‌تواند:
- سریع وارد مرحله استفاده واقعی از AI شود
- هم‌زمان زیرساخت اصلی خود را توسعه دهد
- به یک مدل یا Provider خاص وابسته نشود
- سرمایه‌گذاری را مرحله‌ای انجام دهد
- بر اساس تجربه واقعی کاربران مسیر توسعه را تعیین کند
- در آینده بخشی یا تمام پردازش‌ها را به زیرساخت Local منتقل کند
در نتیجه، خروجی نهایی پروژه یک ابزار ثابت نخواهد بود، بلکه یک پلتفرم قابل توسعه برای استفاده سازمانی از هوش مصنوعی در NEXA خواهد بود.